محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
159
خلاصة الحكمة ( فارسى )
نيم و در نسخهء سيد اسماعيل وزن جندبيدستر يك درم است ؛ ادويه كوفته ، بيخته ، به عسل نحل مصفّا به قدر كفايت به دستور مقرر بسرشند و معجون سازند شربتى يك مثقال . و نسخهء حنين و شيخ الرئيس موافقاند الّا آن كه وزن ريوند چينى ، شش درم است و وزن مرّ صافى ، دو درم و دو درم ، قرنفل نيز داخل دارد و نسخهء شفايى نيز موافق نسخهء شيخ الرئيس است مگر آن كه وزن ريوند ، شش درم است و به جاى مر صافى ، مرواريد آورده . و صاحب اختيارات گفته كه شربتى از اين دوا ، نيم درم تا يك درم است و قوتش تا سه سال باقى مىماند . و محمود بن الياس در قرابادين حاوى صغير گفته كه شربتى از اين دوا يك مثقال است و در شقيقهء بارد بلغمى و سوداوى گفته كه شربتى از اين دوا يك درم است با جلاب سكرى نيم گرم ، صاحب ميزان الطبايع گفته كه اين دوا گرم و خشك است در يك درجه و سه ربع درجه . « 1 » دهن ريحان / دهن الريحان دهن الريحان : فالج و لقوه و استرخا و تشنج امتلائى و اوجاع مفاصل و درد زانو را نافع است . صنعت آن : بگيرند از آب برگ تازهء آن ، دو جزء تا چهار جزء و با يك جزء ، روغن كنجد ؛ مرتّب نمايند ، بدين نوع كه اندك اندك برگ ريحان را در روغن بريزند و طبخ دهند تا تمام آب ريحان برود و روغن بماند و نسوزد . روش ديگر : و يا آن كه برگ آن را در آب بجوشانند تا قوت آن تمام در آب برآيد ، پس بمالند و بفشارند و صاف كنند و با هم وزن آن روغن كنجد مرتب نمايند . روش ديگر : و يا آن كه در روغن كنجد تازه اندازند و در آفتاب گذارند تا چهل روز و در بين سه مرتبه تجديد نمايند . « 2 »
--> ( 1 ) . همان ، ص 604 . ( 2 ) . همان ، ص 88 .